توسط عميد مرندي
| |
شهر ساحلی بابلسر در استان مازندران، بین رشته کوه البرز و دریای خزر واقع شده است. رودخانه بابلرود از معروف ترین رمازندران است که از میان شهر بابلسر گذر کرده و این شهر را به دو منطقه شرقی و غربی تقسیم کرده است. بلوار ساحلی در غرب رودخانه بابلرود قرار گرفته و دارای جاذبه های گردشگری و اقامتی فراوانی همچون باغ وحش، ساحل و مراکز اقامتی متعدد می باشد. در بررسی میداز محدوده مورد پژوهش نکات مهمی در زمینه قابلیت ساماندهی وجود دارد که با ارزشیابی دقیق بر پایه توسعه پایدار و مدیریت سبز قابلیت های توریستی بلوار ساحلی بابلسر متبلور می شود.
بابلسر
یکی از شهرهای ساحلی و بسیار زیبای استان مازندران شهر بابلسر است. رودخانه بابلرود که از مرکز شهر بابلسر عبور می کند، زیبایی خاص و منظره ای متفاوت به شهر بخشیده است. به دلیل توریستی بودن این شهر، امکانات اقامتی بسیاری در آن به چشم میخورد پس توریستها میتوانند اقامتی راحت در آن داشته باشند و حتی گزینه اقامت در شهرکهای ساحلی لوکس پیش روی آنها می باشد. جمعیت بابلسر در سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال هزار و سیصد و نود و پنج 135.191 نفر اعلام گردیده است. موقعیت جغرافیایی شهر بابلسر از غرب به فریدونکنار، از شمال به دریا، از جنوب به بابل و از شرق به شهر جویبار میرسد. مردم این شهر به زبان مازندرانی صحبت میکنند. نژاد بیشتر مردم این شهر مازندرانی هستند. درآمدزایی مردم شهر را میتوان در شاخههای گردشگری، کشاورزی، محصولات چوبی و ماهگیری، دامداری ... دستهبندی کرد. در زمینه کشاورزی این شهر به تولید محصولاتی نظیر توتفرنگی، مرکبات، نیشکر و... شهرت دارد. صنایع چوبی برای تولید انواع مبلمان و همچنین جاذبه های گردشگری، طبیعت زیبا و ساحل بی نظیر بابلسر از جمله موارد درآمدزایی برای مردم این شهر محسوب میشوند.
بلوار ساحلی بابلسر
بلوار ساحلی بابلسر (بلوار شهید علیزاده) دارای جاذبه های توریستی متعددی می باشد. این بلوار دارای 9 پارکینگ فرعی است. در پارکینگ صفر باغ وحش، ساحلی با طول حدود 6 کیلومتر قابل گردشگری و دارای امکاناتی مانند کارتینگ، قایق سوارای، ورزشهای ساحلی، شنا و سایر موارد مشابه می باشد. در بلوار ساحلی هر روز بسیاری از مردم محلی و توریستها ورزشهای صبحگاهی و دویدن آرام را انجام می دهند که شور خاصی به محدوده مورد بررسی می دهد. مجتمع های مسکونی زیادی در محدوده بلوار ساحلی وجود دارد. توریستها در متل های پر تعداد سمت ساحل اقامت می نمایند.
تصویر یک- محدوده بلوار ساحلی بابلسر با جزییات
گردشگری ساحلی
گردشگری یکی از منابع درآمد ملی محسوب می شود. شمال تا جنوب، غرب تا شرق ایران دارای پتانسیل های بالای گردشگری می باشد همین امر کشور ایران را در زمینه گردشگری میان کشورهای دیگر متمایز کرده است. یکی از شاخه های گردشگری در ایران، گردشگری ساحلی است؛ بالاخص سواحل شمالی ایران که به دلیلی وجود انواع جاذبه های طبیعی نزدیکِ هم (جنگل، دریا، کوه) مسافران زیادی را پذیرامی باشد، این حجم از توریست که به این منطقه وارد می شوند هر چند باعث رونق گردشگری و رشد مثبت اقتصاد مردم بومی می شود اما در کنار مزایای زیادی که دارد با معایبی هم همراه است که به اثرات مثبت و منفی این صنعت و راه کاری برای به حداقل رساندن اثرات تخریبی بایستی نشان داد. برای یک برنامه ریزی صحیح و اصولی در زمینه گردشگری (گردشگری ساحلی) مردم و دولت مکمل هم هستند؛ علاوه بر آن با دادن آگاهی های لازم (میزبان و مهمان) در این زمینه می توان هم فرصت های زیادی از لحاظ اقتصادی و اجتماعی ایجاد کرد و هم از پیامدهای منفی آن از جمله آلودگی های بصری، آلودگی بر هوا، آب و خاک جلوگیری کرد. از منظر دیگر گردشگری ساحلی و تاثیر آن بر محیط زیست و شناخت آثارمنفی آن و ارایه راهکارهایی جهت بهبود وضع موجود درمنطقه می باشد بررسی ها بیانگر این نکته است که توسعه گردشگری ساحلی اگرچه سبب رشد اقتصادی می گردد اما به خاطر برنامه ریزی ناکارامد و عدم فرهنگ سازی مناسب بسیاری ازاثرات گردشگری برمحیط زیست تا حدزیادی منفی بوده است اثرات زیانبخشی نظیر تخریب پوشش گیاهی الودگی آب وخاک ازبین رفتن چشم انداز ساحلی فرسایش خط ساحلی و به خطرافتادن بهداشت و سلامتی ناشی ازشبکه های ناکافی دفع زباله و فاضلاب را میتوان ذکر کرد لذا ضرورت ایجاب می نماید که با بررسیهای میدانی و با تجزیه و تحلیل علمی درمحدوده مورد مطالعه سعی درشناخت چالشها وارایه راهکارهایی به منظور داشتن سواحلی زیبا و به دور ازهرگونه الودگی و ایجادارامش خاطر ساکنین بلوار ساحلی و استفاده بهینه گردشگر از امکانات موجود درمحدوده، زمینه های توسعه پایدارگردگشری ساحلی درمحدوده مورد پژوهش فراهم آید.
تصویر دو- محل کارتینگ در محدوده پارکینگ هفت و هشت بلوار ساحلی بابلسر
تصویر سه – دورنمای محدوده آغازین بلوار ساحلی بابلسر
تصویر چهار- فشارهای تخریب زیست محیطی بالا بر روی سواحل محدوده بلوار ساحلی بابلسر
ارزشیابی زیست محیطی المانها
جدول یک- ارزشیابی زیست محیطی جنبه های زیست محیطی وارائه راهکارهای مدیریت سبز
ردیف- ستون اول
جنبه های زیست محیطی- ستون دوم
اقدامات قابل بهبود
1
ریزش و ورود سوخت قایق های توریستها به درون دریا در سراسر پارکینگ ها
بررسی مداوم موتورهای قایق ها جهت اطمینان از عدم نشتی سوخت از موتور
2
وضعیت نابسمان باغ وحش پارکینگ یک
تعطیلی یا نظارت بر بهسازی محیط باغ وحش
3
انتشار صدا ناشی از گردشگران در سراسر ساحل پارکینگ های نه گانه
نصب تابلوهای راهنما و ارائه بروشورهای راهنما به گردشگران، نظارت نیروهای انتظامی و برخورد با صداهای نا هنجار
4
نشر و ورود رنگ های ضد خزه قایق های توریستی به آب
آگاه سازی قایقرانان و ارائه تسهیلات به آنها جهت استفاده از رنگ های غیر سمی
5
ریختن زباله و مواد زائد توسط توریستها در ساحل یا بلوار ساحلی
جریمه توریستهای خاطی از طریق شماره ملی و ساماندهی واحدهای شهرداری بابلسر جهت پاکسازی ساحل و نصب سطلهای زباله به میزان کافی
6
اختلال برای حیات وحش به دلیل حرکت قایق های توریستها به ویژه برای پرندگان در پاییز و زمستان و فک خزری در بهار و تابستان
برگزاری کلاسهای آموزشی توسط سازمان محیط زیست برای صاحبان قایق ها در زمینه شیوه حرکت و سرعت قایق ها
7
ورود روغن و سایر موارد زائد قایق های توریستها به دریا
سرویس به موقع قایق ها
8
چادر زدن توریستها در محل های مختلف بلوار ساحلی و ریختن زباله و ایجاد آلودگی بصری جهت استقرار
اجرای قانون ممنوعیت چادر زدن توریستها در محدوده بلوار ساحلی
9
ریزش محسوس فاصلاب متل ها و محل اقامتی توریستها
ساماندهی فاصلاب متل ها و محل های اقامتی از طریق مطالعه و برنامه ریزی اصولی و استفاده از دیدگاه متخصصان امر توسط شهرداری و اداره آب و فاضلاب شهر بابلسر
10
قدم زدن و دویدن آرام در طول بلوار یا خط ساحل شنی
آموزش گردشگران از طریق بروشور و نصب تابلوهای آموزشی
11
تفریح در ساحل
آموزش گردشگران از طریق بروشور و نصب تابلوهای آموزشی و آموزش ارائه دهندگان خدمت و تعریف حدود رعایت زیست محیطی برای آنها
12
جمع آوری گونه ها ، گوش ماهی یا شن و ماسه در طول ساحل بلوار
اعمال جریمه برای سود جویان و آموزش توریستها جهت حفاظت محیط زیست
13
پرنده نگری
هدایت توریستها توسط شرکت های خصوصی و رعایت نکات زیست محیطی
14
تردد و جابه جایی توسط خودروها در طول بلوار و طول پارکینگ ها
اجازه تردد و اقامت به خودروهای دارای معاینه فنی و غیر آلاینده
15
جمع آوری زباله ها و دپوی زباله ها
دپوی اصولی و علمی در محدوده پشت بلوار ساحلی رو به روی پارکینگ هفت و هشت
16
آتش
آموزش گردشگران و در صورت عدم تمکین جریمه توریستها
17
برگزاری فستیوال های هنری، مذهبی و یا ورزشی
تاکید بر رعایت استانداردهای زیست محیطی و مدیریت سبز جشنواره ها
18
انرژی
الزام متل ها و محل های اقامتی به استفاده از راهکارهای بهینه سازی مصرف و استفاده از انرژی های نو در تمام سطوح بخش های دولتی و خصوصی محدوده بلوار ساحلی بابلسر
نتیجه گیری
بلوار ساحلی بابلسر به عنوان یکی از پر رفت و آمد ترین نقاط گردشگری ایران محسوب می شود. در طول مطالعه دو ساله پژوهشگر در محدوده ذکر شده مشاهدات کارشناسی از المانهای فراوان قابل بهبود زیست محیطی دارد که قطعا عزم جدی متولیان علی الخصوص سازمان های مردم نهاد، شهرداری، سازمان حفاظت محیط زیست، اداره آب و فاضلاب، وزارت گردشگری، نیروی انتظامی و بسیاری دیگر را می طلبد. مشاهدات از پتانسیل بالا این محدوده حکایت دارد لیکن ساماندهی و برنامه ریزی زیست محیطی که در آن منابع انسانی و بودجه به عنوان دو رکن مهم به حساب آورده شود بسیار ضروری است.
منابع
ارائه مدل گردشگری ساحلی زیست محیطی، عمید مرندی، 1395، سمینار انجمن متخصصان محیط زیست.
ارزیابی ریسک های زیست محیطی گردشگری، الهه ناصر نصیر، فصلنامه گردشگری، 1399
tourism and the Environment: Issues of Concern and Sustainability of Southern Part of the Caspian Sea Coastal Areas, Badurrin Mohammad, malesiaya university, 2012
